Restauratie van de NH kerk in Sondel kost 100.000, - gulden.


Het fraaie kerkje in het hart van Sondel is aan een opknapbeurt toe. "Willen we het kerkje voor ons dorp behouden dan moet het nodig worden gerestaureerd", zegt Hannie Smits van de Nederlandse Hervormde gemeente in Sondel. Samen met Hendrik Smink vormt zij de vertegenwoordiging van Sondel in de Hervormde kerkvoogdij Nijemirdum, Sondel en Oudemirdum.
Er is een restauratieplan opgesteld dat in die fasen moet worden uitgevoerd. De totale kosten daarvan bedragen naar verwachting zo'n 100.000,- gulden. In samenwerking met de Kerkvoogdij heeft de Stichting Behoud Kerkelijke Gebouwen een restauratieplan samengesteld.
       
Kerk van Sondel in de steigers. Plaatselijk bouwbedrijf vd Veer draagt zorg voor de restauratie.
Inmiddels is bouwbedrijf Van der Veer uit Sondel begonnen met de restauratie van het dak. Het moet nagenoeg geheel vervangen worden.
Houtworm zorgde voor veel schade en ook bleken delen van het dak verrot. In een later stadium worden de muren onderhanden genomen. Vooral het voegwerk verkeert in een zorgelijke staat.
Wie een kuier rond de kerk maakt, trekt onmiddellijk de conclusie dat een opknapbeurt geen overbodige luxe is. Dat geldt ook voor het fraai ogende torentje van de kerk. In tegenstelling tot het gebouw zelf is dit eigendom van de gemeente Gaasterlân-Sleat.
 

Het torentje, waarin zich een driemaal daags luidend uurwerk bevindt, is geheel met een laagje lood bepleisterd terwijl de spits van zink is. De gemeente heeft inmiddels ingestemd met de restauratie van het torentje dat nu van top tot teen onderhanden wordt genomen. "Het wordt helemaal in het nieuw gestoken", weet een juiste aanwezige werknemer van Van der Veer te vertellen. Verder worden ook de ramen en kozijnen in het kerkgebouw weer in orde gebracht.

De kosten moeten worden gedekt uit collectes en subsidies. Hannie Smits weet dat er de komende maanden extra collectes worden gehouden waardoor de ruim 1000 gemeenteleden bijdragen aan de restauratie. "Maar alleen de collectes zullen niet voldoende zijn om het totale kostenbedrag te dekken", zegt ze., "daarom worden er ook subsidies aangevraagd bij de gemeente".

Het kerkje van Sondel werd in 1870 neergezet. Het kwam in de plaats van een ander Godshuis dat er al in 1721 was gebouwd. Daarvoor had er sinds 1200 een Rooms Katholiek kerk gestaan. Het kerkje is gebouwd op een verhoging., een soort terpachtige hevel, omgeven door een kraag van bomen. Rond het kerkje ligt het kerkhof waar menig een laatste rustplaats vond.
Nu, tijdens de restauratie werkzaamheden zijn de dicht langs de kerk staande grafstenen 'ingepakt' ter bescherming van vallende gesteente. Het kerkje zelf herbergt de nodige nostalgie. Bezienswaardig is bijvoorbeeld de oude preekstoel waarvan de bouwdatum niet exact bekend is.
Maar volgens Hannie Smits is het heel goed mogelijk dat het preekgestoelte dateert uit de periode waarin de voorganger van het huidige kerkje nog overeind stond.
 
Kerk in 1965 met zicht op omgeving

Uit vroeger tijden dateert ook de zogenaamde Helderingsbank. De bank werd ooit gebruikt door vooraanstaande families die vooraan in de kerk een vaste plaats hadden. De laatste tientallen jaren is dat steeds minder geworden en nu blijven de plaatsen leeg. Naast de Helderingsbank hebben nog wel tijdens de diensten de ouderlingen een vaste stek.
Van de preekstoel wordt niet meer zo intensief gebruik gemaakt als in voorgaande jaren. Dat komt omdat de huidige predikant, ds R. Schelling, nogal eens last van hoogtevrees heeft. "Daarom hebben we een extra spreekgestoelte voorin de kerk gezet".

Een bezienswaardigheid in de kerk is ook het orgel dat op 7 november 1897 werd ingewijd. Het orgel is destijds in het kerkje geplaatst ter nagedachtenis van vrouwe Van Swinderen die zeer op Gaasterland gesteld was. Zo blijkt althans uit de tekst die op een brod onder het orgel valt te lezen. "Octavia Cornelia Suzanna Van Swinderen, echtgenote van C. Starnuman, Zij had Gaasterland lief en noemde het haar kleine in het groot".
Het orgel wordt tijdens de kerkelijke diensten bespeelt door de organisten Appie Aukema uit Sondel en Post uit Balk.

Het kerkje werd intern al eens gerestaureerd. Dat was in 1979. "Die restauratie heeft het kerkje van binnen in oude stijl teruggebracht". Want eerdere kerkbesturen hadden het interieur een bont aanzien gegeven. "Het was helemaal inde zogenaamde kleur van 1960 gestoken". Het gehele binnenwerk kreeg weer en eiken-aanzicht. Banken en ander meubilair werden in oude stijl teruggebracht.
Die restauratie kon destijds worden bekostigd uit een nalatenschap van een inwoner van Sondel. "Deze heeft veel voor de kerk gedaan". Nu staat de Hervormde Gemeente voor een nieuwe restauratie. Er is inmiddels een begin mee gemaakt maar de klus zal nog wel even tijd vergen.
De plannen die zijn gemaakt zijn uitgesmeerd over de jaren tot en met 1993.

Bron: Balkster Courant
29 aug. 1991
De inwoner die voor een nalatenschap voor de kerk zorgde was Jelte en Jantsje Scholtanus.